|
|
Wszystkie ilustracje zamieszczone na podstronie są własnością firmy Nikon. Opracowane zostały przez Pawła Dume specjaliste marki Nikon.
Fotografia to Twoja wielka pasja? Lubisz utrwalać na zdjęciach rodzinne chwile? Nie ważne czy jesteś fotoamatorem, czy zdobywasz kolejne stopnie w zawodzie przyszłego fotografa, są pytania zawsze wymagające odpowiedzi: jak robić lepsze zdjęcia, na co zwracać uwagę, jakich błędów unikać, jak pracują najlepsi? Sprawdź porady naszego eksperta. Specjalista marki Nikon, Paweł Duma, podpowiada, jak osiągnąć najlepsze efekty zatrzymując w fotografii najważniejsze chwile naszego życia.
1. Rodzina, nasi bliscy - jak zrobić dobry portret rodzinnyi W życiu zbieramy rożne rzeczy, przenosimy się z nimi, wędrując z miejsca na miejsce obarczeni kolekcją przedmiotów. Są wśród nich takie, które mają najwyższy priorytet. Bez wątpienia należą do nich rodzinne fotografie.
Obecnie robimy ich ogromne ilości. Zdjęcia niezobowiązujące, przypadkowe: impreza, urlop, grill na działce, rodzinny spacer. Ale spójrzmy, jak to było kiedyś. Dlaczego tamte zdjęcia się wyróżniają, co stanowi o tym, że są takie wyjątkowe, że stanowią cenną pamiątką? Stare zdjęcia, które zostały starannie przygotowane i wykonane, często pozowane, mające poważny charakter. Czy wśród fotografii robionych przez nas obecnie znajdziemy takie, które pokażą naszą rodzinę jako całość i zostaną zachowane przez nasze dzieci i wnuki jako cenna, ponadczasowa pamiątka?
Spróbujmy przygotować się do wykonania takiej pamiątkowej fotografii.
Bohaterowie
Niewątpliwie najważniejszą rzeczą będzie zebranie całej rodziny, im większa i bardziej rozrzucona po kraju czy świecie, tym będzie to trudniejsze zadanie, ale i też pamiątka cenniejsza. Aby zdjęcie miało swoją wartość muszą być obecni wszyscy, nikogo nie może zabraknąć. O tym, do jakiego stopnia pokrewieństwa skompletujemy rodzinę, zadecydujemy sami. Decydować o tym będzie liczebność rodziny, a także lokalne tradycje i zwyczaje.  | FOTOGRAFIA RODZINNA KIEDYŚ |
|  | FOTOGRAFIA RODZINNA DZIŚ |
|
Czas
Najodpowiedniejszym momentem wydają się być śluby, chrzty i inne święta rodzinne. Dodatkowo ideałem jest zebranie wszystkich, w miesiącach umożliwiających wykonanie zdjęcia na zewnątrz. Oczywiście zawsze można pokusić się o wykonanie zdjęcia we wnętrzu - ale tego typu fotografia będzie trudniejsze do wykonania bez dodatkowego oświetlenia. Można oczywiście wynająć zawodowego fotografa, ale... przecież chcemy zdjęcie zrobić sami. Możliwe jest także ściągnięcie rodziny specjalnie na sesję fotograficzną. Wcale nie będzie to przesada. Każdy pretekst rodzinnego spotkania jest dobry, zwłaszcza gdy pozostawia wyjątkowo trwały ślad w postaci fotografii. Wykorzystanie rodzinnego święta jako pretekstu do realizacji fotografii jest dobry, ale trzeba zadbać, aby znalazł się specjalny czas na jej przygotowanie i wykonanie. Powinna to być szczególna chwila.
Miejsce
Dużą uwagę należy poświęcić wyborowi miejsca. Może ono wiązać się tematycznie z naszą rodziną. Wtedy zdjęcie nabiera dodatkowego kontekstu. Jeśli nie mamy takiego miejsca, wybierzmy inne, będące tłem neutralnym: ładny park, miejski skwer, leśną polanę.
Oświetlenie
Fotografia powstanie przy świetle naturalnym. Musimy precyzyjnie wybrać porę dnia, wręcz dokładnie wyznaczyć godzinę wykonania zdjęcia. Po wybraniu miejsca, ustalmy jak słońce oświetla je w ciągu dnia. Jako nadrzędną zasadę przyjmijmy, że słonce - szczególnie w lecie - nie może bezpośrednio świecić w twarze pozujących. Dlaczego? Wszyscy najpewniej przymrużą oczy i będą unikać spoglądania przed siebie. Mocne bezpośrednie światło będzie razić, spowoduje powstanie mocnych kontrastów i wpłynie niekorzystnie na wygląd pozujących. Wybierzmy dzień i porę, gdy niebo będzie nieco zachmurzone, tak aby nie było ostrego światła słonecznego. Możemy też ustawić wszystkich w lekkim cieniu, co zapewni równomierne, miękkie oświetlenie.
Wbudowana lampa błyskowa przy większej grupie osób przyda się na niewiele, ma za małą moc. Jeżeli mamy możliwość dołączenia zewnętrznej lampy błyskowej, możemy jej użyć w trybie błysku wypełniającego, i z wprowadzoną korekcją błysku na minus (-1/3 ~ -1 EV). Gdy na fotografii będzie tylko kilka osób, to można użyć także wbudowanej lampy, jednak niezależnie, w obu przypadkach, należy wykonać wersje zdjęcia bez niej.
Ubiór
W dzisiejszych czasach ten temat jest traktowany dość dowolnie. Ze względu na charakter zdjęcia potraktujmy strój odświętnie. Każda rodzina przyjmie tu właściwie dla siebie standardy. Pamiętajmy jednak, że na zdjęciu nie powinno być nikogo w okularach przeciwsłonecznych. Unikajmy zbędnych ozdób, które będą odwracać uwagę. Wszyscy powinni raczej prezentować się w miarę jednolicie. Unikajmy czystych bieli i bardzo ciemnych kolorów i czerni.
Ustawienie osób
Należy zawczasu przyjąć pewną hierarchię w ustawianiu osób: kto w środku, kto siedzi, kto stoi. Możemy w pewnym stopniu wzorować się na starych fotografiach. Trudno tu narzucić jeden, określony styl. To często kwestia tradycji. Ważne jest, aby nie tracić czasu na koncepcję w trakcie realizacji zdjęcia. Ustawianie najbliższych najłatwiej rozpocząć od głowy rodziny, rodziców, dziadków i sukcesywnie "dokładać" pozostałe osoby. Warto pamiętać, szczególnie przy większych grupach, aby zachować, równowagę po prawej i lewej stronie fotografowanego "towarzystwa".
Sprzęt
Z rodzinnej kolekcji sprzętu, wybierzmy najlepszy aparat. Co to oznacza? Optymalny będzie kompakt o maksymalnie 5-krotnym zoomie (dobra jakość obiektywu) lub lustrzanka.
Ustawiamy najlepszą jakość obrazu czyli w lustrzance cyfrowej będzie to RAW - format surowy, który trzeba będzie wywołać później w komputerze (w lustrzankach marki Nikon - NEF).
Jeżeli decydujemy się na format JPG to wybieramy największą dostępną rozdzielczość (L - Large) oraz najlepsza jakość - najmniejszą kompresję (F - Fine), w niektórych aparatach (wszystkie cyfrowe kompakty Coolpix Nikona) dodatkowy tryb wysokiej jakości oznaczony jest gwiazdką (*).  | TRYB ZAPEWNIAJąCY NAJWYżSZą ROZDZIELCZOść I NAJMNIEJSZą KOMPRESJę |
| Możemy zdjęcie wykonać, korzystając z ogólnej automatyki, ale lepiej będzie wybrać program portretowy. Zapewni on lepszą kolorystykę zdjęcia, szczególnie jeżeli chodzi o koloryt skóry.
Zoom ustawiamy w pozycji pomiędzy W a T (Wide - Tele) bliżej pozycji W. Dla amatorskiej lustrzanki cyfrowej optymalną ogniskową będzie ok. 28 - 35 mm (ekwiwalent 50 mm). Zdjęcie wykonane przy takich ustawieniach będzie wyglądało naturalnie.
Fotografię obowiązkowo wykonujemy ze statywu, który umożliwi staranne wykadrowanie i wykonanie kilku, lub nawet kilkunastu ujęć, tak aby później wybrać najlepsze.
Jeżeli nie możemy kogoś poprosić o naciśnięcie spustu migawki używamy samowyzwalacza, wcześniej rezerwując sobie miejsce na pamiątkowej fotografii.
Co dalej?
Jeżeli zdjęcie nie wymaga żadnych poprawek, kopiujemy je w dobrym laboratorium fotograficznym w większym formacie np. 20x30 cm i oprawiamy w passepartou (kartonowe obramowanie) i odpowiednią ramkę. Tak wykonane będzie ozdobą i chlubą każdego domu oraz cenną pamiątką.
Plik cyfrowy archiwizujemy na dobrej jakościowo płycie CD, którą wypalamy w kilku egzemplarzach pamiętając o kopii dla naszych bliskich.
2.Fotografujemy dzieci - uchwycić chwilęi Uważni czytelnicy, którzy brali udział w zeszłorocznym konkursie zwrócą uwagę na powtórzenie tematu związanego z fotografowaniem dzieci. Tegoroczna porada jest rozwinięciem i uzupełnieniem tego zagadnienia. Fotografowanie dzieci jest tematem cieszącym się tak dużą popularnością, że poszerzanie wiedzy w tym zakresie nie zaszkodzi.
Gdyby wymieniać najtrudniejsze tematy fotograficzne, to "dzieci" byłyby z pewnością pośród nich. Jednocześnie jest to temat bardzo wdzięczny, a ocena zdjęć naszych pociech jest praktycznie bezkrytyczna.
Jednak gdy z dystansem spojrzymy na fotografie wykonane dzieciom, to okazuje się, że często pozostawiają one wiele do życzenia. Spróbujemy więc uporządkować kilka informacji na ten temat.
Technika
Zaczniemy od ustawienia aparatu fotograficznego. W zależności od modelu możemy zdecydować się na jeden z programów tematycznych lub ręczne sterowanie wszystkimi parametrami. Zaczniemy od wersji pierwszej. Do wyboru mamy specjalny program tematyczny do fotografowania dzieci lub program sportowy. Dla innych też znajdziemy zastosowanie.
Program do fotografowania dzieci zadba o naturalne odwzorowanie barwy skóry dziecka z zachowaniem nasyconych kolorów tła. Stosujmy go w sytuacjach, gdy nasze pociechy zachowują się w miarę spokojnie, nie biegają, a my możemy bez trudu nadążyć za nimi z aparatem.
Program sportowy
Wbrew pozorom nie używamy go tylko w sytuacjach, gdy dzieci uczestniczą w zawodach sportowych. Przyda się on, gdy będziemy fotografować je podczas intensywnej zabawy, kiedy o pozowaniu nie ma mowy. Służy on do uchwycenia dynamiki sceny, która bardzo szybko się zmienia. Ale uwaga, ten tryb włączamy, gdy fotografowany kadr jest dobrze oświetlony, ponieważ w tym programie nie włączy się lampa błyskowa. Aparat wykona zdjęcia w trybie seryjnym, choć to zależy od modelu.  | DOBRE ŚWIATłO, KRÓTKI CZAS NAŚWIETLANIA I NIEZBYT CIASNY KADR |
| Program Wnętrza/Impreza
To dobry wybór w przypadku ważnych uroczystości odbywających się w pomieszczeniach przy sztucznym oświetleniu. Zapalamy wtedy wszystkie światła, aby było jak najjaśniej. Aparat użyje lampy błyskowej do zamrożenia sceny i uzupełnienia brakującego światła. Zdjęcie będzie kolorowe i pełne szczegółów, także w tle. Gdy zgasimy światła, efekt będzie taki, jak na na przykładach w temacie "Impreza, Przyjęcie", który znajduje się w pierwszej części porad.
Sterowanie ręczne
Rekomendujemy następujące parametry ustawień:
- tryb pracy: program lub automatyka czasu;
- balans bieli: automatyczny lub dopasowujemy do aktualnego oświetlenia;
- wyostrzanie: normalne;
- kontrast: obniżony -1 (przy miękkim rozproszonym oświetleniu 0);
- kolory: portretowy / normalny
- lampa błyskowa: błysk uzupełniający,
- wyłączona redukcja czerwonych oczu.
Uwaga, nazwy programów tematycznych mogą się różnić w różnych modelach różnych producentów. Zalecamy przeczytanie instrukcji obsługi i kierując się zawartymi tam informacjami, dopasowanie odpowiedniego programu tematycznego.
Dobór kadru, sposób fotografowania
Fotografując sceny dynamiczne, starajmy się zachować "zapas" w kadrze, szczególnie gdy zdjęcia robimy kompaktem. Fotografia jest wykonywana z pewnym opóźnieniem. W czasie, który upłynie pomiędzy naciśnięciem spustu migawki, a rejestracją obrazu, dziecko może zmienić swoje położenie w kadrze.
Nasza pozycja powinna uwzględniać wzrost malucha. Nie fotografujmy go z góry, ale zniżmy się do jego wysokości. Czasem warto się nawet położyć na ziemi. Zazwyczaj dziecko umieszczamy w centrum kadru, niemniej nie zawsze tak wykonane zdjęcie będzie dobre. Jeżeli dziecko porusza się lub patrzy np. w lewo, to powinniśmy tak skadrować zdjęcie, aby w kierunku spojrzenia czy ruchu było więcej miejsca. Tak skomponowana fotografia będzie atrakcyjniejsza, a przy jej realizacji warto wybrać w aparacie ustawianie ostrości na priorytet pierwszego planu, tak by ostrość nie została przez przypadek ustawiona na odległym tle. Drugim rozwiązaniem jest skorzystanie z pamięci nastawienia ostrości, która polega na tym, że najpierw kierujemy centralną ramkę na fotografowany obiekt i lekko naciskamy do połowy spust migawki, a następnie nie puszczając spustu, przekadrowujemy zdjęcie i dociskamy spust. Przy odrobinie wprawy można to wykonywać bardzo szybko, nadążając nawet za szybką akcją, rozgrywającą się w kadrze.  | NIE ZAWSZE MUSIMY KADROWAć CENTRALNIE, KORZYSTANIE Z PAMIęCI NASTAWIENIA OSTROśCI POMOżE NAM INACZEJ SKADROWAć ZDJęCIE |
| Oprócz sytuacji, gdy dziecko celowo pozuje lub "wygłupia się" przed obiektywem, najbardziej wartościowe będą sytuacje naturalne, czyli wykonane z zaskoczenia, w sytuacji gdy dziecko nie zwraca na nas uwagi.
Nie żałujmy miejsca na karcie, ale też nie "pstrykajmy" zdjęć idąc na ilość i licząc, że coś przypadkiem "wyjdzie". Róbmy zdjęcia, kontrolując czy nie są poruszone i czy są dobrze naświetlone. Starajmy się naciskać spust w odpowiednim momencie. Pamiętajmy, że stabilizacja obrazu (redukcja wibracji) nie spowoduje, że nasze pociechy podczas zabawy wyjdą nieporuszone. Mechanizmy odpowiedzialne za stabilizację (optyczną i stabilizację matrycą) kompensują drżenie naszych rąk, i nic więcej.
3. Ogólnie o kompozycji - jak poukładać zdjęcie?i Zdjęcie jak zdjęcie, każdy widzi, podoba się lub nie - rzecz gustu. Czy na pewno? Czy zdjęcia podobają się wyłącznie ze względu na temat i indywidualne upodobania odbiorców?
Często fotografujemy w sposób zupełnie przypadkowy. Pamiętajmy, że nie bez znaczenie jest to, czy główny temat zdjęcia znajduje się w środku, czy w innym miejscu kadru. Na większości zdjęć temat główny jest umieszczany centralnie. To najczęściej popełniany błąd kompozycyjny. Dlaczego?, skoro logicznym jest, że rzeczy ważne powinny być w środku czyli w centrum uwagi? Oczywiście istnieją takie sytuacje, gdy umieszczenie w samym środku kadru tego, co jest fotografowane stanowi najlepsze rozwiązanie. Takie sytuacje są jednak dość rzadkie.
Na początek warto zapoznać się z podstawowymi regułami, dzięki którym zdjęcie będą znacznie atrakcyjniejsze wizualnie. Dwie podstawowe zasady:
Pierwsza dotyczy umiejscowienia głównych elementów zdjęcia.
Zamiast komponować temat zdjęcia centralnie i symetrycznie, warto spróbować go przesunąć w prawo lub w lewo. Linia horyzontu zamiast ciąć zdjęcie na równe części, może znajdować się poniżej lub powyżej środka. Ten sposób kadrowania opiera się na regule trójpodziału. Polega ona na podzieleniu kadru na 9 pól, przy pomocy linii, które "tną" prostokąt w 1/3 i 2/3, zarówno w poziomie jak i w pionie. "Instrukcja obsługi" tej reguły jest prosta. Polega na umieszczeniu istotnych elementów zdjęcia w okolicach linii lub w punktach ich przecięcia. Nie chodzi tu o aptekarską dokładność, wystarczy "mniej więcej" wyważyć odległości.  | REGUŁA TRÓJPODZIAŁU |
|
4. Jeden dzień w kilkanaście sekund - film poklatkowyi Kompaktowe aparaty cyfrowe oprócz typowo fotograficznych funkcji posiadają całą gamę innych, godnych uwagi możliwości. Tytuł sugeruje, że mowa będzie o filmowaniu. Pomimo tego że, każdy aparat kompaktowy posiada taką możliwość, nie będziemy tu rozważać kręcenia filmów, ale nadal będziemy się zajmować czystą fotografią.
Wyobraźmy sobie następującą sytuację: aparat ustawiony na statywie, wybrany kadr i zdjęcia robione co jakiś czas bez zmiany kadru. Kolejne wyzwolenia migawki co 60 sekund, i tak 300 zdjęć. Pozornie na zdjęciach jest to samo, bo kadr się nie zmienił, ale to tylko złudzenie, ponieważ w obrębie kadru zmienić się mogło wszystko. Jeżeli teraz ułożymy te kolejne klatki w całość i wyświetlimy np. 15 klatek na sekundę, otrzymamy film poklatkowy czyli przyśpieszony obraz tego, co działo się przed obiektywem. Efekt znany każdemu z kina czy telewizji.
Niektóre aparaty kompaktowe posiadają specjalny tryb, który umożliwia stworzenie od razu w aparacie gotowego filmu. Ale użytkownicy aparatów bez opcji filmu poklatkowego nie są na straconej pozycji. Wymagać to będzie tylko odrobinę pracy, ale efekt może być ten sam. Wykorzystać należy fotografowanie z interwalometrem. Jest to tryb polegający na samodzielnym wykonywaniu zdjęć przez aparat, z określonym interwałem czasowym, np. 30 s, 1 minuta itd. Tak zrobione zdjęcia należy przenieść do komputera i przy pomocy odpowiedniego oprogramowania można zmontować film poklatkowy. Oprogramowanie do tego można znaleźć w internecie tyle że, nie zawsze jest ono darmowe. Jeżeli aparat nie posiada ani funkcji filmu poklatkowego, ani funkcji fotografowania z interwalometrem pozostaje ręczne odmierzanie czasu, ale to raczej mało praktyczne przy założeniu, że przyszły film ma pokazać np. kiełkowanie nasion.  | W MENU FILMOWANIA W NIEKTÓRYCH APARATACH ZNAJDUJE SIĘ CIEKAWA OPCJA - FILM POKLATKOWY |
| Zasady wykonania filmu poklatkowego są proste. Niezbędny jest statyw lub możliwość stabilnego zamocowania aparatu. Po wybraniu z menu odpowiednich opcji, czyli sposobu fotografowania, ustawiania ostrości i kadru, który będzie niezmienny podczas całego czasu rejestracji. Przed naciśnięciem spustu po raz pierwszy, w zależności od trybu fotografowania, może okazać się konieczne wyłączenie lampy błyskowej. Aparat zrobi zdjęcie i następnie przejdzie w stan uśpienia, i tak aż do momentu zrobienia kolejnego zdjęcia. Ilość wykonanych klatek zależeć będzie od ograniczeń oprogramowania aparatu (w Nikonach Coolpix jest to 1800 klatek). Ograniczeniem może być pojemność karty, a szczególnie wydajność akumulatora. Przy dłuższych produkcjach warto podłączyć aparat do zasilacza sieciowego, w ten sposób możliwe będzie wykonanie dłuższych filmów poklatkowych.
5. Wycieczka do muzeum czyli zakaz używania lampy błyskoweji Podróżując, zwiedzając rożne zakątki świata zazwyczaj zaglądamy do muzeów. Oczywiście chcemy zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie przy słynnym obrazie. Chcemy też sfotografować klejnoty w pancernej gablocie.
Poza miejscami gdzie obowiązuje całkowity zakaz fotografowania, wydaje się to całkiem proste. Wyciągamy aparat i... trafiamy na: "Zakaz używania lampy błyskowej". Taki napis przywita nas przy wejściu, a w samym muzeum będzie nam o tym przypominał strażnik.
Nie jesteśmy jednak na przegranej pozycji, przecież jest statyw! Okazać się jednak może, że istnieje także: "Zakaz używania statywów", albo za jego użycie należy zapłacić. Dodatkowo wnętrza muzealne są najczęściej skąpo oświetlone... Mimo wszystko ciągle jest szansa na udane zdjęcie, pomogą nam w tym tryby pracy aparatu bez lampy błyskowej.
Jak ustawić aparat?
Najprościej wybrać program do fotografowania w muzeum (wszystkie aparaty kompaktowe Coolpix Nikona). Parametry zostaną dobrane tak, aby zdjęcie wyszło nieporuszone i dobrze naświetlone. Posiadacze Nikonów mogą skorzystać jeszcze dodatkowo z przydatnej w takich sytuacjach funkcji D-lighting, polegającej na rozjaśnianiu ciemniejszych części obrazu, w wykonanym już zdjęciu.  | SPECJALNY PROGRAM TEMATYCZNY POZWALAJĄCY ROBIĆ ZDJĘCIA W MUZEACH I GALERIACH BEZ ŁAMANIA ZAKAZÓW DOTYCZĄCYCH UŻYWANIA LAMP BŁYSKOWYCH |
| W trybie pełnej automatyki (zielony program) należy wyłączyć lampę błyskową, jeżeli jest taka możliwość. W aparatach, w których czułość może być ustawiana ręcznie, wybieramy wysokie wartości ISO, mając jednak na uwadze, że wraz z większym ISO, będą większe szumy. Zacznijmy od wartości 400. Wyżej ustawmy tylko wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne.  | GALERIA FOTOGRAFICZNA. PIERWSZE ZDJĘCIE WYKONANO W TRYBIE OGÓLNEJ AUTOMATYKI, LAMPA BŁYSKOWA ZOSTAŁA WŁĄCZONA AUTOMATYCZNIE, POJAWIŁ SIĘ ODBLASK NA ZDJĘCIU A DALSZY PLAN JEST CIEMNY |
|  | DRUGIE ZDJĘCIE WYKONANO W TRYBIE PROGRAMU TEMATYCZNEGO MUZEUM, ZAREJESTROWANE SĄ SZCZEGÓŁY ZARÓWNO NA PIERWSZYM PLANIE JAK I W GŁĘBI, LAMPA BŁYSKOWA JEST WYŁĄCZONA. |
| Niektórzy producenci oferują dodatkowe, specjalne tryby pracy aparatu, które nie używają lampy błyskowej (Tryb Redukcji Drgań w Nikonie). Ich działanie polega na włączeniu stabilizacji obrazu (redukcji wibracji), podwyższeniu czułości (większa wartość ISO) oraz wykonaniu serii zdjęć i automatycznym wyborze najlepszego (np. tryb BSS w aparatach Coolpix).  | DZIŚ NIEMAL KAŻDY APARAT POSIADA PRZYNAJMNIEJ JEDEN TRYB PRACY PRZECIWDZIAŁAJĄCY PORUSZENIU ZDJĘĆ |
| Fotografując lustrzanką cyfrową, korzystamy z programu automatycznego, pracującego bez lampy błyskowej lub trybu automatyki czasu naświetlania (preselekcja przesłony, najczęściej literka A na pokrętle nastawczym, np. w lustrzankach Nikona). Przesłonę ustawmy na wartość minimalną (2,8; 3,5; 4). Czułość może być w trybie auto lub ustawimy ją ręcznie. Lustrzanki mają większe matryce niż aparaty kompaktowe (rozmiar fizyczny, nie ilość pikseli) i w związku z tym mają mniejsze szumy. Korzystając z ich niskiego poziomu, możemy ustawić czułość 800, a w najnowszych modelach lustrzanek nawet 1600 ISO. Należy jednak pamiętać, o włączeniu redukcji szumów w menu aparatu.
Balans bieli
Oświetlenie w muzeach to często mieszanina różnych świateł. To powoduje, że ustawienie balansu bieli staje się bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. Pozostawmy to automatyce lub spróbujmy wykonać kilka zdjęć, każde z innym ustawieniem (światło żarowe, świetlówka, ustawienie PRE - czyli pomiar balansu bieli).  | SPOŚRÓD ROŻNYCH USTAWIEŃ BALANSU BIELI NAJLEPIEJ WYBRAĆ AUTOMATYKĘ, RZADKO TRAFIMY NA MUZEUM Z OŚWIETLENIEM DOBRYM DO ZDJĘĆ |
| Poruszenie
Jeżeli nasz aparat jest wyposażony w redukcję wibracji (stabilizację obrazu), należy ją uruchomić. Aparat staramy się trzymać nieruchomo, najlepiej blisko ciała. Spust naciskamy lekko, nie wykonując żadnych gwałtownych ruchów. Wszystko po to, aby zminimalizować drgania podczas wykonywania zdjęcia.
Unikajmy używania teleobiektywów (zoom bliżej T). Fotografując zoomem w tej pozycji dużo łatwiej o poruszenie zdjęcia i nawet stabilizacja obrazu może okazać się mało skuteczna w takich warunkach.
6. Po zachodzie słońca czyli fotografujemy światła nocyi Każdy amator fotografii posiada w swojej kolekcji zdjęcia przedstawiające zachód słońca. Ten temat fascynuje wszystkich i tak będzie zawsze. Po zachodzie słońca robi się ciemno, choć niezupełnie, zapalają się uliczne światła, reklamy, reflektory oświetlające budynki. Miasto zaczyna wyglądać zupełnie inaczej, niż za dnia. To moment, w którym warto wyruszyć na nocne łowy obrazów.  | TAKIEJ FEERII BARW NIE SPOTKAMY O ŻADNEJ INNEJ PORZE, TYLKO ZMIERZCHEM |
| Potrzebny sprzęt:
- aparat kompaktowy lub lustrzanka cyfrowa z programem tematycznym "zdjęcia nocne" lub trybami P lub A (P - program; A - automatyka czasu naświetlania);
- statyw;
- zapasowy akumulator/pewne baterie lub akumulatorki (np. Duracell);
- malutka latarka (najlepiej diodowa);
- ktoś do towarzystwa.
Aparat
W zależności od modelu, poszczególne funkcje mogą być różnie nazwane, ale zazwyczaj jest to program nocny np. "NOCNY KRAJOBRAZ", półautomatyczny (P program, A preselekcja przesłony) lub ręczne sterowanie parametrami ekspozycji (M, manual). Kontrola parametrów ekspozycji polega na ręcznym ustawieniu czułości ISO oraz dobraniu lub zaakceptowaniu odpowiedniej pary: czasu naświetlania i wartości liczby przesłony.
Statyw
Statywy przeznaczone do aparatów kompaktowych są małe, lekkie i bardzo poręczne. Mogą się przydać nie tylko przy zdjęciach nocnych. Dobrego zdjęcia nocnego nie zrobimy "z ręki". Oczywiście zawsze można się wspomóc jakimś murkiem czy stolikiem, ale nie zawsze takie "wsparcie" będzie pod ręką.
Można podnieść czułość, czyli zwiększyć wartość ISO np. do 1600 albo nawet do 3200. Odbędzie się to kosztem jakości zdjęcia. Pojawią się szumy, które szczególnie będą widoczne w ciemniejszych obszarach zdjęcia. Dlatego warto pracować na najniższych czułościach. Zagwarantuje to lepszą jakość obrazu. Czułość 100 lub 200 ISO można ręcznie ustawić w każdej lustrzance, natomiast w aparatach kompaktowych zależeć to będzie od modelu. W najprostszych może nie być takiej możliwości, ale one też poradzą sobie z wykonaniem zdjęcia nocnego, gdyż najczęściej są wyposażone w odpowiedni program tematyczny.
Program nocny (kompakty)
Ten program tematyczny powoduje, że aparat będzie rejestrował zdjęcia przy długich czasach naświetlania. Każdy aparat kompaktowy ma maksymalny czas naświetlania, którego przekroczyć nie można. Ta informacja jest zawarta w instrukcji obsługi aparatu. Warto znać tę wartość, ponieważ może zaistnieć sytuacja, kiedy zostanie osiągnięty tak długi czas naświetlania, a uzyskiwane rezultaty nie będą dobre (to znaczy zdjęcia ciągle będą za ciemne), wówczas pozostaje tylko podniesienie czułości ISO.  | SPECJALNY PROGRAM TEMATYCZNY UŁATWIA WYKONANIE ZDJĘĆ NOCNYCH |
|
 | LEWE ZDJĘCIE ZOSTAŁO WYKONANE NA PROGRAMIE OGÓLNYM, KTÓRY PRZY NISKIM POZIOMIE OŚWIETLENIA AUTOMATYCZNIE URUCHAMIA LAMPĘ BŁYSKOWĄ |
|  | PRAWE ZDJĘCIE WYKONANO PRZY POMOCY PROGRAMU NOCNEGO, ZARAZ PO TYM JAK ZAPALIŁY SIĘ LATARNIE ULICZNE |
| Program, Automatyka czasu naświetlania (lustrzanki cyfrowe, zaawansowane kompakty)
W lustrzankach najdłuższym czasem, jaki może być odmierzony automatycznie, jest czas 30 sekund oraz dodatkowo w trybie manualnym ("M") czas B (wyświetla się "bulb"). W czasie B, po wciśnięciu spustu migawki, zostanie ona otwarta, naświetlając matrycę, dopóki nie zwolnimy spustu. Potem migawka się zamknie, kończąc naświetlanie. Aby móc zastosować w praktyce tak odmierzane czasy, należy użyć wężyka spustowego lub pilota. Najdłuższy możliwy czas jest ograniczony wydajnością akumulatora. Zazwyczaj energia w nim zgromadzona wystarczy na kilka godzin ciągłego naświetlania. Takie czasy są jednak rzadko stosowane. Najczęściej nie będą one dłuższe niż kilka, kilkanaście sekund.
Kadrowanie
Pora gdy niebo nie jest jeszcze całkiem czarne, jest bardzo dobra do ogólnych planów, widoków na miasto i zabytki - wszędzie tam, gdzie niebo zajmuje część kadru. Z upływem czasu, kiedy niebo staje się coraz ciemniejsze, lepsze będą kadry ciaśniejsze, na których widoczne są elementy oświetlone latarniami, ale już z mniejszą ilością nieba w kadrze. Należy unikać, poza uzasadnionymi sytuacjami, obszarów pozbawionych światła. Należy też pamiętać, że aparat zarejestruje to, co widzimy w nieco inny sposób. Wzrok człowieka przystosowuje się do zmiennego poziomu oświetlenia, a matryca nie. Za ciemno - za jasno
Przy fotografowaniu scen nocnych trudno jest trafić w idealne naświetlenie za pierwszym razem. Ocena zdjęcia na wyświetlaczu też nie jest miarodajna. Dlatego w sytuacjach wątpliwych, trzeba wykonać braketing. Polega on na zróżnicowanym naświetleniu poszczególnych klatek w stosunku do tego, co zaproponował aparat. W praktyce możemy użyć automatycznego braketingu - taka funkcja jest dostępna w niektórych aparatach lub wykonać go ręcznie, co jest często prostsze i w praktyce szybsze. Można użyć do tego funkcji "korekcja ekspozycji". Ustawienie wartości dodatnich powoduje, że do matrycy dotrze więcej światła. Zdjęcie będzie wtedy coraz jaśniejsze, aż do stanu, gdy będzie prześwietlone. Ustawienie wartości ujemnych w aparacie, powoduje zmniejszenie ilości światła padającego na matrycę. Im bardziej na minus, tym zdjęcie ciemniejsze. Braketing polega na wykonaniu serii zdjęć, każde z innym ustawieniem korekcji.
Balans bieli czyli kolory nocy
Miasto jest oświetlone różnymi źródłami światła. Są to żarówki, świetlówki, lampy różnego rodzaju, kolorowe reklamy. Każde z nich świeci światłem o innym kolorze. Jedne są bardziej żółte, jak halogeny czy zwykłe żarówki wolframowe, inne, jak zwykłe świetlówki, dają światło o zielonkawej dominancie. Taka mieszanina różnych świateł powoduje, że praktyczne zastosowanie balansu bieli jest mocno ograniczone. Należałoby, dla każdego fragmentu zdjęcia, zastosować inne ustawienie. Dlatego optymalny będzie balans bieli ustawiony na światło dzienne, a czasem na lampę błyskową. Jeżeli światłem dominującym są żarówki wolframowe lub halogeny, możemy zastosować ustawienie dla żarówki. Uzyskamy lekko ciepłą tonację zdjęcia. W praktyce nie jest możliwe idealne skorygowanie barw na takiej fotografii, ale na tym polega urok zdjęć nocnych. Są kalejdoskopem mocno wysyconych, abstrakcyjnych barw.
7. Mam aparat i o niego dbam - jak uniknąć wizyty w serwisie?i Okres wakacyjny to czas, w którym aparaty fotograficzne są poddawane przeróżnym testom i próbom wytrzymałościowym, nie zawsze zamierzonym. Niestety efektem takich działań często jest wizyta w serwisie i słony rachunek do zapłacenia lub nawet utrata sprzętu. Poniższe porady pozwolą tego uniknąć.
Akumulator
Jeżeli aparat jest zasilany akumulatorem litowo-jonowym (Li-ion) należy o niego specjalnie zadbać. Prawidłowe obchodzenie się ze źródłem zasilania jest konieczne do jego prawidłowego działania. Nie ma nic gorszego dla fotografa, jak sytuacja, w której nagle kończy się prąd. Oczywiście dzieję się tak zawsze wtedy, kiedy mogą powstać najlepsze zdjęcia.  | TO NAJBARDZIEJ NIEPOŻĄDANY KOMUNIKAT PODCZAS ROBIENIA ZDJĘĆ |
| Przede wszystkim należy stosować się do zaleceń zawartych w instrukcji obsługi!
Często zaleca się formowanie (błędnie określane formatowaniem) akumulatora. Zaletą akumulatorów typu Li-ion jest brak efektu pamięci, który powodował zmniejszanie się pojemności ogniwa, co w aparacie fotograficznym przekłada się wprost, na mniejszą ilość zdjęć, które można wykonać na jednym ładowaniu. Formowanie polega na rozładowaniu akumulatora w aparacie i następnie przeprowadzeniu kilkunastogodzinnego ładowania. Potem znów używamy akumulatora do momentu rozładowania i znów pozwalamy mu na długie ładowanie. W sumie procedurę należy powtórzyć 2-3 razy. W praktyce chodzi o to, że nowy akumulator po kilku cyklach rozładowania/ładowania uzyskuje swą pełną pojemność i "dostosowuje" się do warunków pracy. Zaleca się przeprowadzić taką procedurę co kilkadziesiąt cykli rozładowania/ładowania. Pozwala to na utrzymanie go w "dobrej kondycji" przez cały okres użytkowania.
Co szkodzi akumulatorowi?
- niska temperatura, poniżej 5°C;
- wysoka temperatura, powyżej 40°C (nagrzane wnętrze samochodu!);
- doładowywanie po małym rozładowaniu (doładowywany akumulator powinien być rozładowany minimum o jakieś 20-30%);
- całkowite rozładowanie, które może zniszczyć akumulator (chroni przed tym elektronika urządzenia i samego akumulatora), akumulator należy używać i rozładowywać tylko w urządzeniach, do których jest przeznaczony!
- długotrwałe nie używanie.
Czas życia akumulatora liczy się od daty produkcji, a nie od daty pierwszego ładowania. Przeciętnie akumulator typu Li-ion żyje 2-3 lata. Praktyczna liczba cykli rozładowywania/ładowania to maksymalnie 300-500. Taka niedokładność wynika z dużego wpływu warunków użytkowania na trwałość i wydajność akumulatora.
Baterie
Aparaty zasilane bateriami typu AA, czyli popularnymi paluszkami będą służyć długo, jeżeli jako źródła prądu użyjemy markowych baterii. Najnowsza oferta Duracell obejmuje modele specjalnie przeznaczone do zasilania aparatów cyfrowych (w zależności o częstotliwości robienia zdjęć są to: baterie PLUS, baterie Power Pix lub akumulatorki). Dodatkowo, w menu aparatu, może być konieczne ustawienie typu ogniw zasilających aparat (baterie alkaliczne/litowe/akumulatory niklowo kadmowe lub wodorkowe). Prawidłowe ustawienie tej informacji spowoduje, że aparat będzie lepiej korzystał z zasilania.  | PRAWIDŁOWE USTAWIENIE RODZAJU UŻYWANEJ BATERII POWODUJE LEPSZE JEJ WYKORZYSTANIE. |
| Instrukcja obsługi
Często odkładana razem z pudełkiem jako rzecz zbędna, a jednak bezwzględnie należy się z nią zapoznać. Wiele wizyt w serwisach wynika z nieznajomości obsługi aparatu. Instrukcja nie jest może najciekawszą lekturą, jednak zapoznanie się z nią pozwoli wykorzystać w pełni możliwości aparatu.
Znajomość aparatu jest gwarancją udanych zdjęć. Współczesny aparat fotograficzny, im droższy i z "wyższej" półki, tym bardziej jest skomplikowany, ma więcej funkcji, przycisków i możliwych ustawień.
Niekiedy przyczyną nieudanych zdjęć jest po prostu źle skonfigurowany aparat. Złe ustawienia są w stanie skutecznie popsuć zdjęcie. To nie wina aparatu, a zawsze - niestety - wina użytkownika.
Ochrona
Każdy aparat powinien posiadać swój "domek". Dla aparatów kompaktowych będzie to pokrowiec, dla lustrzanek torba lub plecak. Pokrowiec należy dobrać do aparatu tak dokładnie, jak wybieramy własne ubrania - musi wielkością być w sam raz, uszyty na miarę. Do każdego pokrowca aparat wkłada się w ściśle określony sposób. Inne włożenie aparatu może skończyć się przypadkowym uszkodzeniem wyświetlacza lub obiektywu. Wystarczy, że nieuważny użytkownik mocniej dociśnie zapięcie pokrowca, a pod spodem będzie wyświetlacz lub obiektyw i uszkodzenie gotowe. W dobrym pokrowcu nie powinno być możliwe przypadkowe włączenie aparatu. To szczególnie groźne w aparatach, w których po włączeniu wysuwa się obiektyw. Gdy to nastąpi, w aparacie luzem wrzuconym do torby lub plecaka, może zostać uszkodzony delikatny obiektyw. Warto więc chronić aparat przed taką niespodzianką. Rozmiar torby czy plecaka na lustrzankę trzeba dobrać także do swoich potrzeb. Powinny się w niej mieścić wszystkie posiadane akcesoria. Gdy planujemy zakup np. dodatkowego obiektywu, warto uwzględnić to przy wyborze torby i zakupić model nieco większy. Niektóre torby i plecaki mają wbudowane pokrowce, chroniące zawartość od deszczu. Takie rozwiązanie przyda się osobom lubiącym długie spacery.
Bezwzględnie należy chronić aparat przed piaskiem, jedzeniem, wodą w każdej postaci (deszcz, mżawka, rzeka, morze, jezioro, basen). Praktycznie każde zanurzenie aparatu w wodzie, choćby na krótką chwilę, kończy się nieodwracalnym zniszczeniem sprzętu. Nawet szybka wizyta w serwisie nie uratuje wtedy aparatu. Dobrym rozwiązaniem dla osób wypoczywających nad wodą jest opakowanie aparatu w lekką turystyczną obudowę do zdjęć podwodnych, taką do maks. 3 metrów, lekką i poręczną. Zaletą takiej obudowy jest odporność na przypadkowe zapiaszczenie, zachlapanie, czy nawet lekkie uderzenie.
Karty pamięci
W aparatach należy stosować wyłącznie markowe, zatwierdzone przez producenta aparatu, karty pamięci. Zła karta może doprowadzić do uszkodzenia aparatu. Kupowanie kart powinno się odbywać tylko w zaufanych i sprawdzonych punktach sprzedaży. Starsze modele aparatów mogą nie obsługiwać najnowszych kart o dużych pojemnościach (od 2 GB wzwyż). Przed zakupem należy więc sprawdzić, czy posiadany aparat obsługuje takie karty. Jeżeli instrukcja nie podaje tych informacji, powinny się one znajdować na stronach internetowych producenta aparatu w zakładce "wsparcie techniczne" (niestety nie wszyscy producenci aparatów dbają w ten sposób o swoich klientów). Kart pamięci nigdy nie wkładamy na siłę. Konstrukcja samej karty i gniazda w aparacie, gdzie należy ją włożyć, jest pomyślana w ten sposób, żeby było to możliwe tylko wjednej pozycji karty względem gniazda. Jeżeli czujemy opór, trzeba sprawdzić, czy karta jest wkładana dobrą stroną.
Zabrudzenia
W dobrych sklepach fotograficznych można kupić specjalne zestawy do czyszczenia obiektywów. Nie tylko obiektywy wymagają czyszczenia. Sam korpus aparatu, kompaktu czy lustrzanki także powinien być czyszczony. Zestaw do czyszczenia składa się zgruszki, pędzelka, jednorazowych bibułek i płynu. Czasem wkomplecie znajduje się szmatka, jednak bibułki jednorazowe są owiele praktyczniejsze iprzede wszystkim, bezpieczniejsze wużyciu.
W żadnym wypadku nie wolno używać zestawów do czyszczenia szkieł okularów czy innych środków czyszczących. Do sprzętu fotograficznego można używać tylko specjalnie do tego przeznaczonych akcesoriów. Częstotliwość takich zabiegów zależeć będzie od intensywności użytkowania aparatu. Osoby wykonujące zdjęcia wtrudnych warunkach, gdzie kurzu ipyłu jest pod dostatkiem, będą czyścić sprzęt dużo częściej niż ktoś, kto wyciąga aparat tylko od święta.
Procedura mycia obiektywu, aszczególnie jego przedniej soczewki wygląda następująco. Wpierwszej kolejności należy przy pomocy gruszki pozbyć się pyłków ikłaczków. Te bardziej oporne, które nie chcą dać się zdmuchnąć, usuniemy pędzelkiem. Dopiero tak przygotowana soczewkę można umyć płynem. Najpierw kilka kropli płynu nakładamy na jednorazową bibułkę idelikatnie myjemy cała powierzchnię soczewki. Nigdy nie nakładamy płynu bezpośrednio na soczewkę. Waparatach kompaktowych trzeba to robić szczególnie ostrożnie, gdyż konstrukcja ich obiektywów jest bardzo delikatna.
Zabrudzenia matrycy objawiają się wpostaci nieostrych plamek, widocznych na jednorodnych obszarach zdjęć, np. na niebie. Drobinki kurzu osiadają na filtrach, które są zamontowane na matrycy i rzucają cień. Stąd ich nieostrość. Problem w praktyce dotyczy lustrzanek. Można temu zaradzić na dwa sposoby. Pierwszy, to usunięcie pyłków z matrycy przy pomocy gruszki (i tylko gruszki!). Nie wolno do tego używać pędzelków, sprężonego powietrza itp. Niektórzy producenci stosują metodę wibracji strząsającej pyłki z matrycy. Z praktycznego punktu widzenia skuteczność obu rozwiązań jest podobna.
Jeżeli takie czyszczenie nie przynosi skutku i plamki są nadal obecne w kadrze, jedyne co można zrobić, to udać się osobiście lub wysłać aparat do autoryzowanego serwisu. Matryca zostanie umyta przy pomocy specjalnych środków. Jest to usługa odpłatna.
8. Nie chcę stać w kolejce do ksero czyli program "KOPIOWANIE"i Osoby korzystające często z bibliotek najlepiej wiedzą, ile czasu i pieniędzy tracą w punktach xero. Zresztą biblioteka to nie jedyne miejsce, w którym zachodzi potrzeba skopiowania jakiegoś dokumentu. Często nie jest nawet konieczna forma papierowa. Jeżeli nie papierowa, to jaka? Oczywiście - elektroniczna. To już prosta droga do przenośnej kopiarki bez papieru.
Drogi czytelniku, zanim jednak skorzystasz z poniższych porad, sprawdź, czy wykonywanie kopii w bibliotece, z której korzystasz jest możliwe. Jeżeli tak, to pamiętaj, aby nie przeszkadzać innym zarówno, samym faktem fotografowania, jak i odgłosami wydawanymi przez aparat. Bezwzględnie wyłącz wszystkie dźwięki, zarówno powitanie, jak i potwierdzenie nastawienie ostrości oraz dźwięk migawki. Można to zrobić w menu aparatu. Pamiętaj też, że kopiowanie nie może naruszać przepisów, dotyczących ochrony praw autorskich.
Przydatną rolę kopiarki może pełnić praktycznie każdy cyfrowy aparat fotograficzny. Jednak niektóre modele mają dodatkowe ułatwienia. Przykładowo w kompaktach Nikona wśród programów tematycznych znajdziemy "KOPIOWANIE". Ustawiony w tym trybie aparat, wykona czarno-białe reprodukcje z automatycznie dopasowanym kontrastem. Po zgraniu ich na komputer, możemy korzystać z nich, czytając je na monitorze lub drukując.
Jeśli nie mamy takiego programu tematycznego musimy wyłączyć lampę błyskową. W zależności czy uzyskany obraz ma być kolorowy, czy czarno-biały ustawiamy to polecenie w menu aparatu. Dodatkowo, przy czarno-białych kopiach, możemy zwiększyć kontrast. Tak sfotografowany tekst będzie bardziej czytelny.
Warunki oświetleniowe
Przy fotografowaniu z małych odległości wbudowana lampa błyskowa nie jest w stanie równo oświetlić obiektu. Zresztą, w wielu miejscach, takich jak biblioteki, nie można używać lamp błyskowych. Dlatego do wykonania reprodukcji należy znaleźć jasno oświetlone miejsce np. w pobliżu okna lub nawet parapet, jeżeli blisko nie ma stołu. Najlepsze byłoby okno, przez które nie padają bezpośrednie promienie słoneczne, tylko miękkie, rozproszone światło. Gdy wykonujemy kopie czarno-białe, balans bieli nie ma znaczenia, a tym samym rodzaj światła. Ważne jest natomiast, aby fotografowane dokumenty były równomiernie oświetlone. Będzie to decydować o czytelności wykonanej kopii.
Uwagi
Fotografując małe fragmenty stron trzeba pamiętać o włączeniu trybu makro, dzięki czemu aparat ustawi ostrość na tak małym dystansie.
Reprodukujemy w domu
Wykonując reprodukcję jakiegoś dokumentu w warunkach domowych, nie musimy inwestować w drogi sprzęt dla zawodowców. O ile wykonanie profesjonalnej reprodukcji nie jest łatwe i wymaga sprzętu oraz umiejętności, o tyle na potrzeby domowe zastosujemy prostszą metodę. W zależności od wielkości fotografowanego dokumentu i warunków, można zastosować jedną z poniższych metod. Zawsze możemy reprodukcję wykonać na zewnątrz, korzystając z naturalnego oświetlenia. Idealnymi warunkami będzie cień lub zachmurzony dzień. Zapewni nam to równomierne oświetlenie.
W warunkach domowych potrzebować będziemy dwóch - lub przy większych obiektach, czterech, najlepiej identycznych źródeł światła.
Fotografować możemy na dwa sposoby:
- ustawiając aparat na statywie, a fotografowaną rzecz mocując np. do ściany, tablicy itp.;
- ustawiając aparat na statywie, ale skierowany w dół (nie każdy statyw to umożliwi) lub na specjalnej kolumnie reprodukcyjnej, którą zastąpić może część konstrukcji klasycznego powiększalnika do wykonywania tradycyjnych odbitek w ciemni, fotografowany oryginał umieszczamy pod aparatem.
W obu przypadkach musimy zachować równoległe ustawienie aparatu w stosunku do fotografowanego dokumentu. Aparat ustawiony na statywie, czy przymocowany do kolumny, wyzwalamy korzystając z samowyzwalacza. Dzięki temu nasze zdjęcia nie będą poruszone. Wyłączamy stabilizację obrazu (zalecane w większości aparatów podczas fotografowania ze statywu). Źródła światła umieszczamy symetrycznie po obu stronach i ustawiamy tak, aby świeciły pod katem 45o na fotografowaną powierzchnię. Przy dużych powierzchniach może okazać się, że dwie lampy to za mało, aby równo oświetlić to, co fotografujemy.
Uwagi
Pamiętajmy, że tak domowo wykonana reprodukcja nie spełni wymogów poligrafii i może nie gwarantować wierności kolorów. Jednak do wielu zastosowań amatorskich jest wystarczająca.
9. Digiscopingi Obserwowanie przyrody czy podglądanie kosmosu to bardzo interesujące zajęcie. Pasjonaci oglądania odległych obiektów wyposażają się w odpowiedni sprzęt i długie godziny spędzają na obserwacjach. Po powrocie do domu jedyne, co ze sobą zabierają to wspomnienia. Chęć uwiecznienia oglądanych obrazów, może jednak zostać w prosty sposób zrealizowana, przy pomocy cyfrowego aparatu fotograficznego. Teleskopy używane do obserwacji astronomicznych, od dawna umożliwiają podłączanie aparatów fotograficznych. W obserwacji przyrody, gdzie używa się lunet, taka opcja była niedostępna do końca lat 90. XX w. Obecnie technika fotografowania przy pomocy lunet jest powszechna i nazywa się digiscopingiem. To rozwiązanie uniwersalne, do którego użyć można zarówno lustrzanek, jak i aparatów kompaktowych.>
Sprzęt
Aby móc fotografować obiekty, które znajdują się bardzo daleko, należy, w zależności od posiadanego aparatu, wyposażyć się w jeden z zestawów:
- luneta, okular, adapter, aparat kompaktowy;
- luneta, adapter, lustrzanka cyfrowa.
Niezbędny także jest statyw (najlepiej z głowicą video) i wężyk spustowy lub pilot do wyzwalania aparatu.  | ZESTAW Z LUSTRZANKĄ ZAMONTOWANY NA STATYWIE |
| Możliwości
Pracując z lustrzanką cyfrową, w zależności od zastosowanej lunety, możliwe jest uzyskanie ekwiwalentów ogniskowych nawet do 1500 mm. Prawdziwe wrażenie robią jednak osiągi aparatów kompaktowych, bo w niektórych kombinacjach lunety, okularu i aparatu możliwe jest osiągnięcie ekwiwalentów ogniskowych (odpowiednik małego obrazka) nawet do 9400 mm. Możliwość uzyskania takich parametrów powoduje, że obserwacja ptaków staje się osiągalna, nie tylko dla posiadaczy profesjonalnego sprzętu, ale dla całej rzeszy "zwykłych" podglądaczy przyrody. Koszty zestawów do digiscopingu są wielokrotnie niższe niż zakup profesjonalnych teleobiektywów. Jakość zdjęć także jest bardzo dobra, o ile użyjemy odpowiednich lunet. Muszą one charakteryzować się wysoką jakością optyki. Powinny zawierać szkła, niwelujące aberrację chromatyczną (w Nikonie są to soczewki ED).
Fotografowanie
Przy używaniu lunet o bardzo dużych powiększeniach poważnym problemem są drgania układu optycznego, podobnie będzie, kiedy będziemy przez nie fotografować. Elementem stabilizującym stanie się tu solidny statyw. W celu płynnego zmieniana kadrów, najlepiej użyć do statywu głowicy video. Zwykła fotograficzna nie będzie tak poręczna, a przez to możemy stracić wiele sytuacji zdjęciowych.
Do wyzwalania spustu migawki należy używać wężyka spustowego lub pilota. Jest to standardowe akcesorium dla lustrzanek, ale niespotykane w aparatach kompaktowych. To ograniczenie zostało rozwiązane konstrukcją adaptera, przy pomocy którego, montujemy kompakt do okularu lunety. Jest on tak skonstruowany, by możliwe było użycie wężyka spustowego do wyzwalania spustu migawki w zamocowanym kompakcie.
Z racji dość mało efektywnej przesłony, którą posiada zestaw do digiscopingu, fotografowanie przez lunety wymaga dobrych warunków oświetleniowych lub wykorzystywania wysokich czułości. Najnowsze modele aparatów fotograficznych osiągają już co prawda czułość o bardzo wysokich wartościach, ale zawsze wiąże się to ze stratą jakości. Starajmy się więc wybierać miejsca i czas, gdzie światła będzie pod dostatkiem.
Zawsze należy pamiętać o odpowiednim zapasie dobrych baterii lub akumulatorów (patrz oferta Duracell). Szczególnie w aparatach kompaktowych, gdzie znaczne zużycie prądu spowodowane będzie niemal ciągłą pracą wyświetlacza.
Uprawianie każdego hobby wymaga zaangażowania i odpowiedniego wyposażenia. Wybierając fotografowanie przez lunety, należy pamiętać o odpowiednim przygotowaniu do wyprawy na bezkrwawe łowy. Osoba z doświadczeniem obserwacyjnym uzupełnia po prostu swój ekwipunek o sprzęt fotograficzny. Początkujący muszą zdobyć dodatkowe umiejętności i wiedzę z zakresu obserwacji. Warto poczynić takie przygotowania, korzystając dodatkowo z doświadczeń specjalistycznych stron internetowych czy forów dyskusyjnych.
10. Ostro, nieostro - samodzielne ustawianie ostrości Automatyczne nastawianie ostrości
W czasie wykonywania zdjęć korzystamy z automatycznego nastawiania ostrości, czyli tzw. autofocusa w skrócie oznaczanego AF. Wiedząc, że ostrość powinna być nastawiona precyzyjnie, musimy wiedzieć, jak to się odbywa. W podstawowym trybie ostrość jest ustawiana na obiekcie, który znajduje się w obszarze wyznaczonym przez ramkę pola AF. Tak, jak jest to pokazane na poniższej ilustracji:  | RAMKA WSKAZUJE MIEJSCE, W KTÓRYM JEST NASTAWIANA OSTROŚĆ |
|
W takim wypadku ostrość zostanie nastawiona prawidłowo tylko wtedy, gdy interesujący nas obiekt, znajduje się w obszarze wskazanym przez ramkę.
Po wciśnięciu spustu migawki do połowy, zmienia się kolor ramki i pojawia się dodatkowe oznaczenie (w przypadku Nikona napis AF i kropka) co oznacza, że ostrość została ustawiona.  | POTWIERDZENIE NASTAWIENIA OSTROŚCI SYGNALIZOWANE JEST ZMIANĄ KOLORU RAMKI I CIĄGŁYM JEJ ŚWIECENIEM ORAZ DODATKOWYM NAPISEM |
|
Jeżeli ramka miga (często w innym kolorze), oznacza to, że aparat nie jest w stanie ustawić ostrości. Może to być spowodowane zbyt małą odległością, np. przy zdjęciach makro lub brakiem kontrastowego elementu, na którym ostrość mogłaby zostać ustawiona. W pierwszym wypadku trzeba po prostu oddalić aparat (warto sprawdzić w instrukcji obsługi, jaka jest minimalna odległość fotografowania dla naszego aparatu w zależności od ustawionego zooma). Drugi przypadek spotyka nas, gdy pole AF znajduje się na jednolitym tle np. ścianie, bezchmurnym niebie lub będzie zbyt ciemno, aby system nastawiania ostrości mógł zadziałać.
Pole AF jest tak dobrane, że w większości sytuacji z jakimi się spotkamy, przy zdjęciach pamiątkowych czy ogólnych widokach, automatycznie ustawiona ostrość będzie prawidłowa i uzyskamy zamierzony efekt.
Co jednak zrobić w sytuacji, gdy chcemy ustawić ostrość precyzyjnie w określonym miejscu i nie chcemy by był to środek kadru? Aby tego dokonać musimy użyć funkcji blokady AF. Działanie tej funkcji polega na takim wykadrowaniu, by miejsce gdzie chcemy ustawić ostrość, znalazło się dokładnie w obrębie ramki pola AF. Następnie naciskamy spust migawki do połowy tak, aby aparat potwierdził nastawienie ostrości (warto to wcześniej przećwiczyć, bo jeśli zbyt mocno naciśniemy spust, to zostanie zrobione zdjęcie, z kolei zbyt lekkie wciśnięcie, nie spowoduje nastawienia ostrości). Gdy aparat zasygnalizuje, że ostrość została nastawiona, trzymając spust wciśnięty do połowy przekadrowujemy zdjęcia tak, aby uzyskać żądaną kompozycję. Ważne jest, aby podczas przekadrowywania nie puścić spustu, bo wtedy "zgubimy" nastawioną ostrość i procedurę będzie trzeba rozpocząć od początku (cały czas musi się świecić potwierdzenie nastawienia ostrości). Gdy mamy już właściwy kadr dociskamy spust do końca. Na wykonanym w ten sposób zdjęciu, ostrość powinna być ustawiona dokładnie w żądanym przez nas miejscu. W tym przykładzie chcemy mieć zdjęcie kwiatów na tle fragmentu kościoła. Kwiaty mają zająć tylko dolną część kadru. Najpierw nastawiamy ostrość na kwiaty, następnie przekadrowujemy trzymając spust wciśnięty do połowy i po uzyskaniu żądanego kadru dociskamy spust do końca.  | BEZ ZASTOSOWANIA ZAPAMIĘTYWANIA OSTROŚCI, KWIATY SĄ NIEOSTRE |
|  | PRAWE ZDJĘCIE Z ZASTOSOWANIEM PAMIĘCI NASTAWIANIA OSTROŚCI, KWIATY SĄ OSTRE |
|
W przypadku stosowania programów tematycznych nie mamy wpływu na dobór przysłony i tym samym na głębię ostrości. Musimy zdać się całkowicie na automatykę aparatu. Jednak nie jest tak, że głębia ostrości będzie zawsze przypadkowa. W zależności od tematu, poszczególne parametry zostaną tak ustawione, aby zdjęcie było wykonane jak najbardziej optymalnie. Np. przy fotografowaniu w trybie krajobrazowym, ostrość zostanie automatycznie ustawiona na nieskończoność, co zagwarantuje nam ostrość fotografowanego widoku. W trybie portretowym parametry zostaną tak dobrane, aby najlepsza ostrość była na fotografowanej osobie. Gdy mamy możliwość ręcznego ustawiania parametrów takich jak przesłona, możemy spróbować sterować wielkością głębi ostrości. Jednak należy mieć na uwadze, że w aparatach kompaktowych, nawet najbardziej zaawansowanych, pole manewru jest bardzo małe. Dużo większe możliwości pod tym względem oferują lustrzanki. Fotografując aparatem kompaktowym w większości sytuacji uzyskamy dużą głębię ostrości.
Jeżeli decydujemy się na samodzielne ustawianie przysłony, musimy na samym początku wiedzieć, jaki efekt chcemy uzyskać. Gdy fotografujemy szeroki widok, to jest jasne, że wszystkie elementy zdjęcia powinny być ostre i wtedy najlepiej wykonać zdjęcie przy ustawieniu na zoomie [WIDE] i przy przymkniętej przysłonie (duża liczba przysłony np. 6,3 - 8). Jeśli natomiast chcemy wydobyć z otoczenia jakiś detal, przy pomocy małej głębi ostrości lub zrobić interesujący portret, powinniśmy użyć zooma bliżej pozycji [TELE] i ustawić otwarta przysłonę np. 3,7 - 5,0. Aby kontrolować przysłonę najwygodniej jest pracować w trybie automatyki czasu naświetlania [A]. Używanie trybu manulanego pochłonie zbyt dużo uwagi i czasu.
Przy zdjęciach z przysłoną mocno przymkniętą należy zwracać uwagę na czas naświetlania. Może się zdarzyć, że będzie on na tyle długi, że grozić to będzie poruszeniem zdjęcia. W takim wypadku należy uruchomić funkcję redukcji drgań lub zamocować aparat na statywie, co na pewno będzie konieczne przy dłuższych czasach naświetlania.
|